Cystatine C: een nauwkeurigere blik op je nierfunctie

Waarom de nierfunctie meten?

Uw nieren filteren dag en nacht afvalstoffen uit uw bloed. Hoe goed ze dat doen, wordt uitgedrukt in de filtratiesnelheid (GFR). Een verminderde filtratie geeft in het begin vaak geen klachten, waardoor het lang onopgemerkt kan blijven. Daarom is een bloedtest de gebruikelijke manier om de nierfunctie in beeld te brengen, zeker bij hoge bloeddruk, diabetes of langdurig medicijngebruik.

Het probleem met creatinine alleen

De meest gebruikte marker is creatinine, een afvalstof die ontstaat bij de afbraak van creatine in de spieren. Op basis van creatinine, leeftijd en geslacht wordt de eGFR berekend, een schatting van de filtratiesnelheid. Dat werkt goed voor de meeste mensen, maar heeft één belangrijke beperking: de creatininewaarde hangt sterk af van hoeveel spiermassa u heeft.

Iemand met veel spiermassa, zoals een krachtsporter, maakt van nature meer creatinine aan. De waarde kan dan verhoogd zijn zonder dat er iets mis is met de nieren. Andersom kan iemand met weinig spiermassa, bijvoorbeeld op hogere leeftijd of bij een laag lichaamsgewicht, een misleidend geruststellende waarde hebben. In beide gevallen is de eGFR op basis van creatinine minder betrouwbaar.

Wat is Cystatine C?

Cystatine C is een klein eiwit dat door vrijwel alle cellen in het lichaam in een constant tempo wordt aangemaakt. Het wordt door de nieren uit het bloed gefilterd. Filteren de nieren minder goed, dan stijgt de hoeveelheid cystatine C in het bloed. Het bijzondere is dat de aanmaak nauwelijks afhangt van spiermassa, geslacht of voeding. Daardoor geeft cystatine C een stabieler en vaak nauwkeuriger beeld van de filtratiefunctie dan creatinine alleen.

Wanneer is Cystatine C interessant?

Cystatine C is vooral zinvol wanneer de creatininewaarde lastig te duiden is. Denk aan mensen met veel spiermassa (krachtsporters, bodybuilders) of juist weinig spiermassa (ouderen, mensen met een laag gewicht). Ook wanneer een creatinine- of eGFR-uitslag net afwijkend of twijfelachtig is, helpt cystatine C om te bevestigen of er echt sprake is van een verminderde filtratiefunctie.

Voor sporters is er nog een extra voordeel: waar een zware training of het gebruik van creatinesupplementen de creatininewaarde tijdelijk kan verhogen, wordt cystatine C daar nauwelijks door beïnvloed. Zo krijgt u een zuiver beeld van de nierfunctie, los van uw trainingsschema.

Hoe lees je de uitslag?

Cystatine C wordt gemeten in milligram per liter (mg/L). Bij de uitslag vermeldt het laboratorium de referentiewaarden die daar gelden. Een verhoogde cystatine C kan wijzen op een verminderde filtratiefunctie. Toch is één meting geen diagnose: ook een sterk verhoogde schildklierwerking, ontsteking of het gebruik van corticosteroïden kan de waarde beïnvloeden. Bij de nierfunctie is de trend over de tijd bovendien vaak belangrijker dan één losse waarde.

Testen bij Bloodworks

Bij Bloodworks laat u cystatine C afnemen bij een van de 800+ priklocaties in Nederland. Elke uitslag wordt beoordeeld door een arts en aangeleverd als persoonlijk PDF-rapport, met toelichting op de waarde en, indien van toepassing, het advies om contact op te nemen met uw huisarts. Cystatine C zit ook standaard in het pakket Bloodworks Sport, naast creatinine en eGFR, voor een compleet beeld van de nierfunctie bij sporters.