Vitamine D tekort: oorzaken, symptomen en wanneer meten

Waarom vitamine D zo vaak tekortschiet in Nederland

Vitamine D maakt het lichaam grotendeels zelf aan, via zonlicht op de huid. In Nederland is dat proces van oktober tot april nauwelijks mogelijk: de zonkracht is dan onvoldoende om de aanmaak op gang te brengen. Voeding levert een kleine aanvulling, vette vis, eieren, verrijkte producten, maar zelden genoeg om een tekort te voorkomen zonder zon.

Een aantal groepen heeft extra risico:

• mensen met een donkere huidskleur maken minder vitamine D aan bij dezelfde zonblootstelling
• ouderen maken efficiënter minder vitamine D aan in de huid
• mensen die veel binnen werken, of die zich bedekt buiten begeven, missen de blootstelling die anderen automatisch opbouwen
• bij overgewicht wordt vitamine D opgeslagen in vetweefsel, waardoor minder beschikbaar is voor de rest van het lichaam

Welke klachten kunnen samenhangen met een lage vitamine D-waarde?

Vitamine D speelt een rol bij botmineralisatie, spierfunctie en de werking van het immuunsysteem. Een lage waarde gaat niet altijd gepaard met merkbare klachten, maar kan bijdragen aan vermoeidheid, spierpijn, een verminderd immuunsysteem en op de lange termijn botverlies. De relatie is zelden één-op-één: moeheid heeft tientallen oorzaken, en niet elke persoon met een lage waarde ervaart klachten.

Wanneer heeft een vitamine D-meting zin?

Meten is zinvol als je wilt weten hoe je ervoor staat, niet om iets te bewijzen, maar als startpunt. Dat speelt bijvoorbeeld in deze situaties:

• mensen die supplementen gebruiken kunnen na twee à drie maanden checken of de waarde inderdaad gestegen is
• wie afgelopen winter weinig buiten was, kan eind februari of maart een momentopname nemen
• wie systematisch bijhoudt hoe zijn of haar waarden over de seizoenen bewegen, heeft na twee metingen al een persoonlijk patroon

Een meting is ook nuttig als je wilt stoppen met suppletie en wilt zien hoe de waarde zich ontwikkelt, of juist om te bepalen of een hogere dosis zinvol is. Eerder herstarten dan nodig scheelt kosten; te lang wachten ook. Een meting geeft dat inzicht.

Vitamine D meten als onderdeel van een breder vitaminecheck

Vitamine D staat zelden alleen. Wie zijn vitaminewaarden serieus in kaart wil brengen, combineert de meting vaak met vitamine B12, magnesium en foliumzuur, markers die elk een eigen rol spelen en elk afzonderlijk invloed kunnen hebben op energie, concentratie of het immuunsysteem. Bloodworks biedt een pakket dat negen vitamines, mineralen en elektrolyten combineert in één bloedafname, voor €159 plus eenmalig €29 prik- en afnamekosten (gratis vanaf €225).