Bloodworks
Terug naar losse bepalingen
Leverfunctie

Inzicht in uw alkalische fosfatase.

Alkalische fosfatase is een enzym met bot en lever als belangrijkste bronnen. De waarde geeft inzicht in de galwegafvoer en de botstofwisseling, met persoonlijke uitleg door onze artsen.

Ook bekend als: alkalische fosfatase, alkalisch fosfatase, AF, ALP, fosfatase, galwegen

Uitslag doorgaans binnen 2 werkdagen
Geen verwijzing nodig
1.000+ priklocaties

Persoonlijke beoordeling door onze BIG-geregistreerde Bloodworks® artsen

Door de Bloodworks-redactie

Hoe werkt het?

Zo werkt Bloodworks

  1. Bestel online

    Kies uw pakket en gewenste priklocatie

  2. Ontvang uw labformulier

    Binnen 24 uur per e-mail, inclusief afspraakplanner

  3. Plan uw bloedafname

    Of kies een inlooplocatie

  4. Bloedafname

    Duurt enkele minuten

  5. Ontvang uw rapport

    Beveiligd, doorgaans binnen 2 werkdagen van onze artsen

Achtergrond

Wat is alkalische fosfatase?

Alkalische fosfatase (afgekort AF, internationaal ALP) is een enzym dat fosfaatverbindingen afbreekt. Het komt op meerdere plekken in het lichaam voor, met bot en lever als belangrijkste bronnen: in de lever vooral in de cellen die de galwegen bekleden, in bot in de cellen die nieuw botweefsel aanmaken. Kleinere hoeveelheden komen uit de darm en, tijdens de zwangerschap, uit de placenta. Stagneert de afvoer van gal of raken de galwegen geprikkeld, dan stijgt alkalische fosfatase in het bloed. Ook bij een actieve botaanmaak stijgt de waarde.

Een verhoogde alkalische fosfatase past daardoor niet altijd bij de lever. Bij kinderen en jongeren in de groei is een hogere waarde normaal, omdat het bot volop wordt aangemaakt. Ook tijdens de zwangerschap, vooral in het laatste trimester, is een verhoging fysiologisch. Om de bron van een verhoging in te schatten kijkt een arts naar gamma-GT: dat enzym komt wel uit de lever en galwegen, maar niet uit bot. Zijn beide verhoogd, dan wijst dat richting de galwegen; is alleen de alkalische fosfatase verhoogd, dan ligt de bron eerder in het bot. Daarnaast vult alkalische fosfatase de levertesten ALAT en ASAT aan: die wijzen vooral op prikkeling van de levercellen zelf, terwijl alkalische fosfatase meer richting de galwegafvoer wijst.

In het kort

Bot én lever

De twee belangrijkste bronnen van dit enzym

Bron duiden met gamma-GT

Samen met gamma-GT is de herkomst beter in te schatten

Groei en zwangerschap

Een hogere waarde is dan gebruikelijk

Aanvulling op ALAT/ASAT

Wijst meer richting de afvoer van gal

Deze bepaling zit ook in

Meerdere waarden in één keer laten prikken kost één keer bloedafname en levert een vollediger beeld. U kiest zelf.

Veelvoorkomende redenen om te meten

Wanneer kan inzicht in uw Alkalische fosfatase waardevol zijn?

Hieronder enkele situaties waarin een meting van Alkalische fosfatase inzicht kan bieden.

Inzicht in uw galwegwaarden

Alkalische fosfatase brengt de afvoer van gal in beeld en vult daarmee de levertesten ALAT en ASAT aan.

Bij een verhoogde leverwaarde

Is uw ALAT of ASAT verhoogd, dan helpt alkalische fosfatase om te bepalen of ook de galwegen een rol spelen.

Bij vragen over de botstofwisseling

Alkalische fosfatase komt ook uit bot. De waarde wordt daarom soms meegewogen bij vragen over de botstofwisseling.

Samen met gamma-GT

De combinatie met gamma-GT helpt de arts inschatten of een verhoging uit de galwegen komt of ergens anders vandaan.

Een waarde volgen in de tijd

Bij alkalische fosfatase is de ontwikkeling over de tijd vaak informatiever dan één losse meting. Hermeten maakt een verandering zichtbaar.

Wat betekent uw uitslag

Alkalische fosfatase te hoog of te laag: wat betekent uw uitslag?

Alkalische fosfatase wordt gemeten in units per liter (U/L). Er bestaat niet één vaste normaalwaarde: het laboratorium dat uw bloed onderzoekt vermeldt bij de uitslag de referentiewaarden die daar gelden, en die hangen onder meer af van leeftijd. Belangrijk: groei bij jongeren, zwangerschap en de botstofwisseling beïnvloeden deze waarde.

Laag / lager dan referentie

Een lage waarde

Een lage alkalische fosfatase komt weinig voor en is vaak onschuldig. Een arts denkt bijvoorbeeld aan een langdurig tekort aan bepaalde voedingsstoffen, zoals zink of magnesium, aan een traag werkende schildklier of, zeldzaam, aan een erfelijke oorzaak. Onze arts geeft bij uw uitslag uitleg en context.

Binnen referentie

Een normale waarde

Een waarde binnen de referentiewaarden van het laboratorium geeft een geruststellend beeld van de galwegafvoer op dit moment. Het blijft een momentopname. De arts beoordeelt uw waarde altijd in samenhang met uw klachten en uw overige leverwaarden.

Hoger dan referentie

Een verhoogde waarde

Een verhoogde alkalische fosfatase kan uit de lever en galwegen komen of uit bot. Een arts overweegt eerst of er een fysiologische verklaring is: groei bij kinderen en jongeren en zwangerschap verhogen de waarde op een normale manier. Daarna kijkt de arts naar de galwegkant, bijvoorbeeld een belemmerde galafvoer door galstenen, leververvetting of medicijngebruik, en naar de botkant, zoals een verhoogde botaanmaak na een botbreuk of een botaandoening waarvoor verder onderzoek nodig is. De combinatie met gamma-GT helpt de herkomst te duiden. Eén meting is geen diagnose. Onze arts legt uit wat uw waarde betekent en of hermeten of vervolgonderzoek via uw huisarts gangbaar is.

Hoe wij uw uitslag interpreteren

Onze artsen interpreteren uw alkalische fosfatase aan de hand van de referentiewaarden van het laboratorium en uw persoonlijke context, zoals leeftijd, zwangerschap, medicijngebruik en eventueel bekende aandoeningen.

Gerelateerde onderzoeken

Vaak gecombineerd met Alkalische fosfatase.

Een marker geeft één perspectief. Voor een breder beeld kunt u Alkalische fosfatase combineren met een themapakket of aanverwante markers.

+ 29,- prik- en afnamekosten per bestellingGratis vanaf 225,-

Veelgestelde vragen

Alles wat u wilt weten

Moet ik nuchter zijn voor deze test?

Nee, voor alkalische fosfatase hoeft u niet nuchter te zijn. Meet u tegelijk ook glucose of cholesterol, dan is nuchter zijn wel gangbaar.

Wat betekent AF in mijn bloeduitslag?

AF staat voor alkalische fosfatase, internationaal afgekort als ALP. Het is een enzym dat vooral uit bot en uit de lever en galwegen komt. De waarde wordt gebruikt om de galwegafvoer en de botstofwisseling te beoordelen.

Wat is een normale alkalische fosfatase-waarde?

Dat verschilt per laboratorium en hangt onder meer af van uw leeftijd. Kinderen en jongeren in de groei hebben van nature hogere waarden, en ook tijdens de zwangerschap ligt de waarde hoger. Het laboratorium vermeldt daarom bij uw uitslag de referentiewaarden die voor u gelden; die zijn leidend.

Wat kan een te lage alkalische fosfatase betekenen?

Een lage waarde komt weinig voor en is vaak onschuldig. Een arts denkt bijvoorbeeld aan een langdurig tekort aan voedingsstoffen zoals zink of magnesium, aan een traag werkende schildklier of, zeldzaam, aan een erfelijke oorzaak. Onze arts geeft bij uw uitslag uitleg en context.

Wat betekent het als alleen mijn alkalische fosfatase verhoogd is?

Alkalische fosfatase komt ook uit bot. Is alleen deze waarde verhoogd en niet uw gamma-GT, dan ligt de bron mogelijk in de botstofwisseling in plaats van in de galwegen. Ook tijdens de zwangerschap en in de groei is een hogere waarde gebruikelijk.

Waarom wordt alkalische fosfatase vaak samen met gamma-GT gemeten?

Gamma-GT komt vooral uit de galwegen en niet uit bot. Zijn beide enzymen verhoogd, dan wijst dat richting de galwegen. Is alleen de alkalische fosfatase verhoogd, dan kan de bron elders liggen. De combinatie helpt de arts de herkomst te duiden.

Wat is het verschil tussen alkalische fosfatase en ALAT of ASAT?

ALAT en ASAT zitten vooral in de levercellen en stijgen bij prikkeling of schade van die cellen. Alkalische fosfatase komt vooral uit de cellen rond de galwegen (en uit bot) en wijst meer richting de afvoer van gal. Ze vullen elkaar dus aan.

Is een hogere waarde bij zwangerschap of groei normaal?

Ja. Tijdens de zwangerschap en in periodes van groei is een hogere alkalische fosfatase gebruikelijk, omdat het enzym ook met botstofwisseling te maken heeft. De arts weegt dit mee in de duiding.

Kan één verhoogde waarde al een probleem betekenen?

Nee. Eén meting is geen diagnose. De arts kijkt naar uw alkalische fosfatase in combinatie met uw gamma-GT, uw overige leverwaarden en uw context, en adviseert of hermeten of vervolgonderzoek zinvol is.

Wat doe ik met mijn uitslag?

U ontvangt een PDF-rapport met uw waarde en persoonlijke uitleg. Wat u daarmee doet, bijvoorbeeld het bespreken met uw huisarts, blijft uw eigen keuze.

Is het alkalische fosfatase of alkalisch fosfatase?

Beide schrijfwijzen komen voor. In het Nederlands is alkalische fosfatase de gangbare vorm. Alkalisch fosfatase wordt ook gebruikt en betekent precies hetzelfde. Op uw uitslag ziet u meestal de afkorting AF, internationaal ALP.

Wat is het verschil tussen alkalische fosfatase en fosfaat?

Alkalische fosfatase is een enzym dat fosfaatverbindingen afbreekt. Fosfaat is het mineraal zelf, dat als aparte bepaling in het bloed kan worden gemeten. Ze zeggen dus iets anders: het enzym wijst vooral richting de galwegafvoer en de botstofwisseling, het mineraal hoort bij de mineralenhuishouding. Het laboratorium vermeldt bij beide bepalingen de referentiewaarden die daar gelden.

Kan ik zelf iets doen bij een verhoogde alkalische fosfatase?

Dat hangt af van de oorzaak, en die staat met één bepaling nog niet vast. Bij jongeren in de groei en tijdens de zwangerschap is een hogere waarde gebruikelijk. Ligt de bron in de lever en galwegen, dan kunnen bijvoorbeeld alcohol, leververvetting of medicijngebruik meespelen. Komt de verhoging uit bot, dan is dat een heel ander spoor. Pas nooit op eigen initiatief uw medicatie aan. Onze arts legt uit wat uw waarde betekent en of hermeten of vervolgonderzoek via uw huisarts gangbaar is.

In de Gezondheidsgids

Lees meer over deze waarde

Waar prikt u?

Prikken kan bij priklocaties door heel Nederland, meestal zonder afspraak.

Vind een priklocatie bij u in de buurt of lees hoe bloed laten prikken werkt.

Klaar voor inzicht in uw alkalische fosfatase?

U krijgt uw alkalische fosfatase inclusief persoonlijke uitleg door een arts, doorgaans binnen 2 werkdagen. Geen verwijzing nodig.

Bestel Alkalische fosfatase

Meer markers tegelijk testen?

Combineer Alkalische fosfatase met andere bepalingen via Bloodworks Select. De prik- en afnamekosten betaalt u eenmalig per bestelling, en vanaf 225,- vervallen ze.

Open Bloodworks Select →

25,-

+ 29,- prikkosten

Klantenservice

Vragen? Wij helpen u graag verder!

Bereikbaar op werkdagen van 9:00 – 17:00