Wat een cholesterolprofiel meet
Cholesterol is een vetachtige stof die uw lichaam hard nodig heeft. Het zit in de wand van elke lichaamscel en is de grondstof voor hormonen, vitamine D en gal. Het grootste deel maakt uw lever zelf aan, een kleiner deel komt uit de voeding. Omdat vet en bloed zich niet mengen, reist cholesterol verpakt in eiwitdeeltjes, de lipoproteïnen. Die verpakking bepaalt wat het cholesterol in uw lichaam doet, en daarom meet een cholesterolprofiel niet één maar meerdere waarden.
Een standaard profiel bestaat uit vier bepalingen. Totaal cholesterol geeft de totale hoeveelheid cholesterol in uw bloed en dus een eerste indruk. LDL-cholesterol brengt cholesterol vanuit de lever naar de weefsels en kan zich ophopen in de vaatwand. HDL-cholesterol voert overtollig cholesterol juist terug naar de lever en wordt daarom vaak het beschermende cholesterol genoemd. Triglyceriden zijn een andere vetvorm in het bloed, die sterk samenhangt met voeding, alcohol, gewicht en uw bloedsuikerhuishouding.
Waarom LDL centraal staat
Van de vier waarden krijgt LDL-cholesterol de meeste aandacht. LDL-deeltjes kunnen namelijk in de vaatwand terechtkomen en daar bijdragen aan de vorming van plaques, het proces dat bekendstaat als aderverkalking. Dat gaat geleidelijk en zonder klachten, vaak over tientallen jaren. Hoe hoger uw LDL en hoe langer die blootstelling duurt, hoe sterker dat proces meeweegt in uw risico op hart- en vaatziekten. Een verhoogde waarde is geen diagnose en zegt op zichzelf niets over uw vaten, maar het is wel de waarde die het duidelijkste aanknopingspunt biedt om iets aan uw risico te doen.
Uw cholesterolprofiel laten meten
Totaal cholesterol, LDL, HDL en triglyceriden in één bloedafname, inclusief arts-interpretatie en persoonlijk PDF-rapport. Geen verwijzing nodig.
Erfelijk verhoogd cholesterol
Cholesterol is voor een groot deel erfelijk bepaald. Bij familiaire hypercholesterolemie (FH) zorgt een aangeboren afwijking ervoor dat het lichaam LDL onvoldoende uit het bloed haalt. Het cholesterol is dan al vanaf jonge leeftijd verhoogd, ook bij mensen die gezond eten en veel bewegen. Aanwijzingen zijn een sterk verhoogd LDL, hart- en vaatziekten op relatief jonge leeftijd bij ouders, broers of zussen, of vetophopingen in pezen en rond de ogen. Herkent u dit, bespreek de uitslag dan met uw huisarts. FH is met familieonderzoek goed op te sporen en er bestaat een gerichte behandeling.
Wie een sterke familiegeschiedenis heeft, kan het beeld verder verdiepen met twee aanvullende bepalingen. Lipoproteïne(a), kortweg Lp(a), is vrijwel volledig erfelijk bepaald en verandert nauwelijks door leefstijl. Daardoor volstaat in de regel één meting in uw leven. Apolipoproteïne B, ofwel ApoB, geeft weer hoeveel cholesteroldeeltjes er daadwerkelijk in uw bloed circuleren en vult daarmee het beeld van LDL aan. Beide zitten in het pakket Hart en Vaten Extra.
Verdiepend onderzoek bij erfelijk risico
Hart en Vaten Extra meet Lp(a) en ApoB, twee waarden die vooral zinvol zijn bij hart- en vaatziekten in de familie.
Wat leefstijl kan doen
Voeding en leefstijl hebben invloed op alle vier de waarden, al verschilt het effect sterk per persoon. Verzadigd vet vervangen door onverzadigd vet, meer vezels uit groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten, afvallen bij overgewicht, regelmatig bewegen en stoppen met roken zijn de maatregelen met de meeste onderbouwing. Triglyceriden reageren daarnaast opvallend sterk op alcohol, suikerrijke dranken en snelle koolhydraten. Omdat het lichaam tijd nodig heeft om zich aan te passen, is het gebruikelijk om een hermeting pas na enkele maanden te doen. Vaker meten laat vooral toevallige schommelingen zien.
Moet u nuchter zijn?
Voor totaal cholesterol, LDL en HDL is nuchter zijn tegenwoordig meestal niet nodig: die waarden veranderen na een maaltijd maar weinig. Triglyceriden liggen gevoeliger, want ze stijgen na eten en na alcoholgebruik. Wilt u die waarde zo zuiver mogelijk beoordelen, of vraagt uw arts om een gestandaardiseerde meting, dan kan alsnog om een nuchtere afname worden gevraagd. Houd daarom altijd de instructie aan die u bij het maken van uw afspraak krijgt, en meld het bij de afname als u kort tevoren gegeten of gedronken heeft. Zo kan de beoordelend arts daar rekening mee houden.
Wanneer laten testen?
Een cholesterolprofiel is zinvol als u wilt weten waar u staat en de uitkomst iets kan veranderen aan wat u doet. Denk aan hart- en vaatziekten of hoog cholesterol in de familie, overgewicht, een verhoogde bloeddruk, diabetes of prediabetes, roken, of simpelweg de wens om vanaf middelbare leeftijd periodiek te controleren. Ook wie recent zijn voeding of beweegpatroon heeft omgegooid, krijgt met een meting na enkele maanden zicht op het effect. Bij Bloodworks laat u het profiel afnemen bij een van de 800+ priklocaties in Nederland. Elke uitslag wordt beoordeeld door een arts en aangeleverd als persoonlijk PDF-rapport, met toelichting op uw waarden en, als daar aanleiding voor is, het advies om contact op te nemen met uw huisarts.