Een cholesterolprofiel bestaat uit vier waarden, en ze vertellen niet allemaal hetzelfde verhaal. Wat totaal cholesterol, LDL, HDL en triglyceriden precies betekenen, waarom artsen vooral naar LDL kijken en wanneer een meting zinvol is.
Zelf laten meten? Cholesterolprofiel, zonder verwijzing: €69.
Plus 29,- prik- en afnamekosten per bestelling, gratis vanaf 225,-.

In het kort
- Een cholesterolprofiel bestaat uit totaal cholesterol, LDL, HDL en triglyceriden.
- LDL krijgt de meeste aandacht, omdat het bijdraagt aan aderverkalking.
- Cholesterol is voor een groot deel erfelijk bepaald.
- Voor de meeste van deze waarden hoeft u tegenwoordig niet nuchter te zijn.
Wat een cholesterolprofiel meet
Cholesterol is een vetachtige stof die uw lichaam hard nodig heeft. Het zit in de wand van elke lichaamscel en is de grondstof voor hormonen, vitamine D en gal. Het grootste deel maakt uw lever zelf aan, een kleiner deel komt uit de voeding.
Omdat vet en bloed zich niet mengen, reist cholesterol verpakt in eiwitdeeltjes, de lipoproteïnen. Die verpakking bepaalt wat het cholesterol in uw lichaam doet, en daarom meet een cholesterolprofiel niet één maar meerdere waarden.
Een standaard profiel bestaat uit vier bepalingen:
- Totaal cholesterol geeft de totale hoeveelheid cholesterol in uw bloed en dus een eerste indruk.
- LDL-cholesterol brengt cholesterol vanuit de lever naar de weefsels en kan zich ophopen in de vaatwand.
- HDL-cholesterol voert overtollig cholesterol juist terug naar de lever en wordt daarom vaak het beschermende cholesterol genoemd.
- Triglyceriden zijn een andere vetvorm in het bloed, die sterk samenhangt met voeding, alcohol, gewicht en uw bloedsuikerhuishouding.
Wat voor u een passende waarde is, hangt niet alleen van het getal zelf af, maar ook van uw leeftijd, bloeddruk, rookgedrag, gewicht, bloedsuiker en familiegeschiedenis. Daarom beoordeelt een arts de vier waarden altijd in samenhang.
Waarom LDL centraal staat
Van de vier waarden krijgt LDL-cholesterol de meeste aandacht. LDL-deeltjes kunnen namelijk in de vaatwand terechtkomen en daar bijdragen aan de vorming van plaques, het proces dat bekendstaat als aderverkalking. Dat gaat geleidelijk en zonder klachten, vaak over tientallen jaren.
Hoe hoger uw LDL en hoe langer die blootstelling duurt, hoe sterker dat proces meeweegt in uw risico op hart- en vaatziekten. Een verhoogde waarde is geen diagnose en zegt op zichzelf niets over uw vaten, maar het is wel de waarde die het duidelijkste aanknopingspunt biedt om iets aan uw risico te doen.
Risico is meer dan een bloedwaarde
Uw cholesterolwaarden zijn een onderdeel van het beeld, geen oordeel. Artsen wegen bij het risico op hart- en vaatziekten ook uw leeftijd, familiegeschiedenis, rookgedrag, bloeddruk en een eventuele diabetes mee.
Dezelfde waarde kan daardoor bij de een weinig betekenen en bij de ander reden zijn om verder te kijken. Een jonge niet-roker met een licht afwijkende uitslag zit in een andere situatie dan iemand die rookt, een hoge bloeddruk heeft of een ouder die jong een hartinfarct kreeg. Lees uw uitslag daarom altijd in die context; onze arts benoemt in de toelichting wat er bij uw waarden opvalt.
Totaal cholesterol, LDL, HDL en triglyceriden in één bloedafname, inclusief arts-interpretatie en persoonlijk PDF-rapport. Geen verwijzing nodig.
Erfelijk verhoogd cholesterol
Cholesterol is voor een groot deel erfelijk bepaald. Bij familiaire hypercholesterolemie (FH) zorgt een aangeboren afwijking ervoor dat het lichaam LDL onvoldoende uit het bloed haalt. Het cholesterol is dan al vanaf jonge leeftijd verhoogd, ook bij mensen die gezond eten en veel bewegen.
Aanwijzingen voor FH zijn:
- een sterk verhoogd LDL
- hart- en vaatziekten op relatief jonge leeftijd bij ouders, broers of zussen
- vetophopingen in pezen en rond de ogen
Herkent u dit, dan is verdiepend onderzoek zinvol. FH is met familieonderzoek goed op te sporen en er bestaat een gerichte behandeling.
Wie een sterke familiegeschiedenis heeft, kan het beeld verder verdiepen met twee aanvullende bepalingen. Lipoproteïne(a), kortweg Lp(a), is vrijwel volledig erfelijk bepaald en verandert nauwelijks door leefstijl. Daardoor volstaat in de regel één meting in uw leven.
Apolipoproteïne B, ofwel ApoB, geeft weer hoeveel cholesteroldeeltjes er daadwerkelijk in uw bloed circuleren en vult daarmee het beeld van LDL aan. Beide zitten in het pakket Uitgebreid Hart en vaten.
Uitgebreid Hart en vaten meet Lp(a) en ApoB, twee waarden die vooral zinvol zijn bij hart- en vaatziekten in de familie.
Wat leefstijl kan doen
Voeding en leefstijl hebben invloed op alle vier de waarden, al verschilt het effect sterk per persoon. De maatregelen met de meeste onderbouwing zijn:
- verzadigd vet vervangen door onverzadigd vet
- meer vezels uit groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten
- afvallen bij overgewicht
- regelmatig bewegen
- stoppen met roken
Triglyceriden reageren daarnaast opvallend sterk op alcohol, suikerrijke dranken en snelle koolhydraten. Omdat het lichaam tijd nodig heeft om zich aan te passen, is het gebruikelijk om een hermeting pas na enkele maanden te doen. Vaker meten laat vooral toevallige schommelingen zien.
Moet u nuchter zijn?
Voor totaal cholesterol, LDL en HDL is nuchter zijn tegenwoordig meestal niet nodig: die waarden veranderen na een maaltijd maar weinig. Triglyceriden liggen gevoeliger, want ze stijgen na eten en na alcoholgebruik. Wilt u die waarde zo zuiver mogelijk beoordelen, of vraagt uw arts om een gestandaardiseerde meting, dan kan alsnog om een nuchtere afname worden gevraagd.
Houd daarom altijd de instructie aan die u bij het maken van uw afspraak krijgt, en meld het bij de afname als u kort tevoren gegeten of gedronken heeft. Zo kan de beoordelend arts daar rekening mee houden.
Wanneer laten testen?
Een cholesterolprofiel is zinvol als u wilt weten waar u staat en de uitkomst iets kan veranderen aan wat u doet. Denk aan:
- hart- en vaatziekten of hoog cholesterol in de familie
- overgewicht
- een verhoogde bloeddruk
- diabetes of prediabetes
- roken
- de wens om vanaf middelbare leeftijd periodiek te controleren
Ook wie recent zijn voeding of beweegpatroon heeft omgegooid, krijgt met een meting na enkele maanden zicht op het effect.
Bij Bloodworks laat u het profiel afnemen bij een van de 1.000+ priklocaties in Nederland. Elke uitslag wordt beoordeeld door een arts en aangeleverd als persoonlijk PDF-rapport, met toelichting op uw waarden.
Waar prikt u?
Prikken kan bij priklocaties door heel Nederland, meestal zonder afspraak, en u heeft geen verwijzing nodig. Lees hoe bloed laten prikken werkt of hoe bloedonderzoek zonder verwijzing werkt. Vind een priklocatie bij u in de buurt.