HbA1c: uw gemiddelde bloedsuiker over drie maanden

Wat HbA1c meet

HbA1c staat voor geglyceerd hemoglobine. Hemoglobine is het eiwit in uw rode bloedcellen dat zuurstof vervoert. Circuleert er glucose in uw bloed, dan hecht een deel daarvan zich aan dat hemoglobine, en die verbinding blijft bestaan zolang de rode bloedcel leeft.

Omdat een rode bloedcel ongeveer drie maanden meegaat, weerspiegelt het percentage geglyceerd hemoglobine hoe hoog uw bloedsuiker in die periode gemiddeld is geweest. Eén meting vat dus maanden bloedsuiker samen in één getal, zonder dat u zelf iets hoeft bij te houden.

HbA1c of een nuchtere glucose?

Een nuchtere glucose is een momentopname. Die waarde wordt beïnvloed door wat u de avond ervoor at, hoe u sliep, of u ziek bent, hoeveel stress u had en of u kort tevoren heeft gesport. Twee metingen in dezelfde week kunnen daardoor merkbaar verschillen.

Toch vervangt de ene waarde de andere niet. Glucose laat zien hoe uw lichaam er op dit moment voorstaat, HbA1c laat het patroon over langere tijd zien en is daardoor minder gevoelig voor toeval. Juist omdat ze verschillende vragen beantwoorden, worden ze in de praktijk vaak samen aangevraagd in één pakket. Wilt u eerst alleen het moment in beeld, dan kunt u ook los glucose laten testen, nuchter of niet nuchter.

Het grijze gebied vóór diabetes

Diabetes type 2 ontstaat zelden van de ene op de andere dag. Er gaat vrijwel altijd een periode aan vooraf waarin het lichaam minder gevoelig wordt voor insuline en de bloedsuiker langzaam oploopt. Die fase, vaak prediabetes genoemd, kan jaren duren en geeft doorgaans weinig of geen klachten.

Precies daar is HbA1c nuttig: het vangt een geleidelijke stijging op die u zelf niet voelt en die een losse nuchtere glucose kan missen. Ligt uw uitslag in het overgangsgebied dat het laboratorium aangeeft, dan is dat geen diagnose, maar wel een signaal dat het bespreken waard is.

In deze fase valt met voeding, beweging en gewicht vaak nog veel te winnen. Onze artsen geven bij uw rapport aan of navraag bij uw huisarts verstandig is.

Voor wie is meten zinvol?

HbA1c is vooral interessant als u een verhoogde kans heeft op een ontregelde bloedsuiker. Denk aan:

• overgewicht, en dan met name vet rond de buik
• diabetes type 2 bij ouders, broers of zussen
• polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS)
• zwangerschapsdiabetes in de voorgeschiedenis
• een verhoogde bloeddruk of afwijkende cholesterolwaarden
• weinig beweging
• leeftijd vanaf ongeveer 45 jaar
• langdurig gebruik van bepaalde medicatie, zoals corticosteroïden

Klachten die kunnen passen bij een langdurig verhoogde bloedsuiker zijn veel dorst, vaak plassen, vermoeidheid, wazig zien en wondjes die traag genezen. Herkent u die, ga daar dan niet zelf mee aan de slag, maar leg ze voor aan uw huisarts.

Wanneer opnieuw meten?

Omdat HbA1c een gemiddelde over maanden is, verandert de waarde langzaam. Kort na elkaar meten heeft daardoor weinig zin: u ziet dan vooral meetruis en nog niet het effect van wat u heeft veranderd.

Heeft u uw voeding, gewicht of beweegpatroon aangepast, dan is het gebruikelijk om pas na enkele maanden opnieuw te meten. Is uw situatie stabiel en meet u vooral ter controle, dan volstaat een ruimer interval. Wat in uw geval passend is, hangt af van uw uitslag, uw risicoprofiel en een eventuele behandeling. Uw arts of huisarts bepaalt dat interval.

Wanneer HbA1c minder goed werkt

HbA1c is betrouwbaar zolang uw rode bloedcellen normaal lang meegaan. Is dat niet zo, dan kan de waarde vertekend raken. Dat speelt bijvoorbeeld:

• bij bloedarmoede
• bij erfelijke afwijkingen van het hemoglobine
• na een recente bloedtransfusie of een flink bloedverlies
• bij een gevorderde nierziekte
• tijdens de zwangerschap

In die situaties wordt de bloedsuiker meestal op een andere manier beoordeeld. Onze artsen houden hier rekening mee bij het beoordelen van uw uitslag.

Bij Bloodworks laat u HbA1c afnemen bij een van de 1.000+ priklocaties in Nederland, waarna u een persoonlijk PDF-rapport ontvangt met toelichting op uw waarde en, als daar aanleiding voor is, het advies om contact op te nemen met uw huisarts.