Duizelig: wanneer is bloedonderzoek zinvol?

Drie soorten duizeligheid, drie richtingen

Artsen onderscheiden grofweg draaiduizeligheid, een licht gevoel in het hoofd en onvastheid bij het staan of lopen. Waar de oorzaak meestal zit, verschilt per vorm:

Voor deze vormen is bloedonderzoek zelden de eerste stap: uw huisarts herkent ze meestal aan het verhaal en een kort onderzoek. Ook migraine, hyperventilatie, angst en een verstopt oor kunnen duizeligheid geven; het moment, de duur en de uitlokkers van de klachten zeggen vaak meer dan welke losse test dan ook.

Wanneer is bloedonderzoek wél zinvol?

Bloedonderzoek voegt vooral iets toe bij een aanhoudend licht of zweverig gevoel zonder duidelijk draaikarakter, zeker in combinatie met vermoeidheid, bleekheid, dorst, tintelingen of medicijngebruik zoals plastabletten. Het bloed kan dan een aantal oorzaken aantonen of juist uitsluiten:

• bloedarmoede
• een ontregelde bloedsuiker
• verstoorde zouten
• een vitamine B12-tekort
• een afwijkende schildklierfunctie

Vijf richtingen, één bloedafname.

Neem daarbij uw medicijnlijst mee in de afweging. Plastabletten, bloeddrukverlagers, antidepressiva en diabetesmedicatie kunnen allemaal duizeligheid geven of de zouten en de bloedsuiker beïnvloeden.

Vermeld uw medicijngebruik bij de bloedafname, zodat de beoordelend arts de uitslag in de juiste context kan plaatsen.

Bloedarmoede: hemoglobine en het bloedbeeld

Bij bloedarmoede vervoert het bloed minder zuurstof. Dat merkt u het eerst bij inspanning en bij het opstaan: licht in het hoofd, sneller buiten adem, vermoeid, soms hartkloppingen en een bleke huid.

Een bloedbeeld meet het hemoglobine en de belangrijkste bloedcellen in één keer. De uitslag laat niet alleen zien óf er bloedarmoede is, maar geeft vaak ook een eerste aanwijzing voor de oorzaak, bijvoorbeeld richting ijzergebrek of een vitaminetekort.

Bij Bloodworks laat u het pakket Volledig bloedbeeld in één keer bepalen. Naast het hemoglobine meet dat pakket ook de rode en witte bloedcellen en de bloedplaatjes, zodat een tekort meteen in samenhang zichtbaar wordt. Eén buisje bloed, beoordeeld door een arts, met de uitslag doorgaans binnen 2 werkdagen als overzichtelijk PDF-rapport. Wijst het bloedbeeld op bloedarmoede, dan is de logische vervolgstap om samen met een arts naar de oorzaak te kijken; bloedarmoede is een bevinding, geen einddiagnose.

Bloedsuiker: te laag én te hoog

Een dip in de bloedsuiker kan een licht, trillerig en zweterig gevoel geven, vooral bij mensen die diabetesmedicatie gebruiken. Een langdurig verhoogde bloedsuiker uit zich subtieler: dorst, vaker plassen, vermoeidheid en soms een licht gevoel in het hoofd.

Nuchter glucose laat de momentopname zien, de waarde op het moment van prikken. HbA1c vat het gemiddelde van de afgelopen twee tot drie maanden samen en is daardoor minder gevoelig voor een uitschieter op één dag. Twijfelt u, dan is nuchter glucose de laagdrempelige eerste stap; een arts kan daarna aangeven of HbA1c nog iets toevoegt.

Elektrolyten: natrium en kalium

Zouten als natrium en kalium houden de vochtbalans en de prikkelgeleiding op orde. Een te laag natrium komt vooral voor bij ouderen, bij gebruik van plastabletten en bij heel veel water drinken, en kan zich uiten in duizeligheid, verwardheid en vallen. Een afwijkend kalium kan het hartritme beïnvloeden.

Deze bepalingen zijn vooral zinvol bij medicijngebruik, of na een periode van braken, diarree of fors zweten. U kunt natrium en kalium los laten bepalen, of kiezen voor het pakket Elektrolyten, dat de belangrijkste zouten in één keer meet. Drinkt u op warme dagen of tijdens lange trainingen vooral water zonder te eten, dan kan het natrium tijdelijk dalen; ook dat is een bekend patroon achter een licht gevoel in het hoofd.

Vitamine B12 en de schildklier

Vitamine B12 is nodig voor gezonde zenuwen. Een langdurig tekort kan onvastheid bij het lopen geven, vaak samen met tintelingen of een doof gevoel in voeten of handen, en juist die combinatie met duizeligheid wordt nogal eens gemist.

De schildklier beïnvloedt hartslag en bloeddruk: zowel een te snelle als een te trage werking kan een licht of gejaagd gevoel geven. TSH is daarvoor de eerste meting. Loopt u al langer met dit soort vage klachten rond, dan voorkomt één gecombineerde afname dat u maandenlang van losse test naar losse test hopt.

Even eerlijk terug naar de basis: verreweg de meeste duizeligheid komt niet uit het bloed. Krijgt u korte draaiaanvallen bij het omdraaien in bed of het achteroverbuigen van het hoofd, dan is de kans groot dat het om kristalletjes in het binnenoor gaat.

Uw huisarts kan dat testen en vaak direct behandelen met een eenvoudige manoeuvre. Een bloedtest voegt in dat scenario weinig toe. Toch is uitsluiten geen verloren moeite: weten waar het níet zit, is vaak de snelste route naar de juiste behandeling.

Twijfelt u of uw duizeligheid een meetbare oorzaak heeft, dan hoeft dat geen wekenlange vraag te blijven. Eén bloedafname brengt de meest voorkomende bloedoorzaken in beeld, met persoonlijke arts-interpretatie en een overzichtelijk PDF-rapport.

En wijst het rapport ergens op, dan leest u ook wat een logische vervolgstap is. Gebruik de uitslag waarvoor die bedoeld is: als vertrekpunt voor een goed gesprek met een arts, niet als einddiagnose.