Foliumzuur (vitamine B11): bij kinderwens en bij vermoeidheid

Wat foliumzuur in uw lichaam doet

Foliumzuur is een B-vitamine die uw lichaam nodig heeft om cellen te delen en DNA aan te maken. Overal waar snel nieuwe cellen worden gevormd, is het onmisbaar: in uw beenmerg, in uw darmwand en in de vroege ontwikkeling van een ongeboren kind.

In voeding heet de natuurlijke vorm folaat. Die zit vooral in groene bladgroenten, peulvruchten, volkorenproducten, noten en lever. Foliumzuur is de vorm die in supplementen en verrijkte producten wordt gebruikt.

Uw lichaam slaat er relatief weinig van op. Daardoor kan een tekort binnen enkele maanden ontstaan als de inname structureel te laag is of als de behoefte stijgt, bijvoorbeeld tijdens een zwangerschap.

Kinderwens: slikken staat voorop, meten volgt zelden

Rond een kinderwens is foliumzuur bekend om één reden: het verlaagt de kans op een neuralebuisdefect, waarbij de aanleg van het ruggenmerg en de hersenen niet goed sluit. Die aanleg vindt plaats in de eerste weken, vaak nog voordat een zwangerschap wordt opgemerkt.

Daarom luidt het landelijke advies om foliumzuur te slikken vanaf het moment dat u zwanger wilt worden tot en met de tiende week van de zwangerschap. Welke dosering voor u past, bespreekt u met uw huisarts, verloskundige of apotheek.

En daar zit meteen de nuance: omdat het advies is om sowieso te slikken, verandert een bloedmeting dat advies zelden. Een normale uitslag is geen reden om het slikken over te slaan.

Meten kan wel zinvol zijn als er een reden is om aan de opname te twijfelen, bijvoorbeeld bij een darmziekte, bij medicatie die de foliumzuurstofwisseling beïnvloedt, of als er al een tekort is vastgesteld. Overleg dat met uw arts.

Vermoeidheid: hier voegt meten wél iets toe

Bij aanhoudende moeheid ligt het anders. Een tekort aan foliumzuur kan leiden tot bloedarmoede waarbij de rode bloedcellen groter zijn dan normaal, en dat geeft precies de klachten waarmee mensen zich melden: moeheid, kortademigheid bij inspanning, bleekheid en prikkelbaarheid.

Vaak wordt dat beeld gevonden via een volledig bloedbeeld. Zijn de rode bloedcellen groter dan gebruikelijk, dan zijn foliumzuur en vitamine B12 de logische vervolgstap.

Andere klachten die genoemd worden zijn een pijnlijke of gladde tong, mondhoekkloofjes en een somber gevoel. Ze zijn geen van alle bewijzend, maar samen met een afwijkend bloedbeeld vormen ze een patroon.

Houd er tegelijk rekening mee dat foliumzuur zelden de enige verklaring is voor aanhoudende moeheid. IJzergebrek, een schildklier die uit balans is en een tekort aan vitamine D komen in Nederland vaker voor. Daarom wordt foliumzuur meestal samen met die waarden bekeken en niet als losse verdachte.

Waarom vitamine B12 er altijd bij hoort

Dit is het belangrijkste punt van dit artikel. Foliumzuur en vitamine B12 werken in dezelfde processen samen en geven bij een tekort een sterk gelijkend bloedbeeld.

Slikt u foliumzuur terwijl u in werkelijkheid een B12-tekort heeft, dan kan de bloedarmoede opknappen terwijl het onderliggende B12-probleem doorloopt. Juist dat B12-tekort kan op termijn zenuwschade geven, met tintelingen, gevoelsverlies of een onzekere gang.

Daarom worden beide waarden in de praktijk samen bepaald, en wordt bij twijfel eerst de B12-status uitgezocht voordat er met foliumzuur wordt gestart.

Wanneer een laag foliumzuur waarschijnlijker is

Een tekort ontstaat zelden zomaar. Deze situaties verhogen de kans:

• weinig groente en peulvruchten eten, of eenzijdig eten na een periode van ziekte
• regelmatig fors alcoholgebruik, dat de opname en de stofwisseling verstoort
• darmaandoeningen zoals coeliakie of de ziekte van Crohn
• medicatie die de foliumzuurstofwisseling beïnvloedt, zoals methotrexaat en sommige anti-epileptica
• zwangerschap en borstvoeding, waarbij de behoefte stijgt
• aandoeningen waarbij rode bloedcellen versneld worden afgebroken

Herkent u zich hierin en heeft u klachten, dan is uw foliumzuur laten bepalen logischer dan gokken. Herkent u zich er niet in en heeft u geen klachten, dan levert een losse foliumzuurbepaling meestal weinig op.

Praktisch: zo laat u het meten

Nuchter zijn is voor foliumzuur niet vereist. Wel telt wat u kort ervoor heeft geslikt: een supplement op de ochtend van de afname kan de uitslag beïnvloeden. Ook een multivitamine of een verrijkt ontbijtproduct telt daarin mee, want daar zit vaak foliumzuur in verwerkt.

Wilt u weten hoe u er zonder suppletie voor staat, overleg dan met uw arts of u het enkele weken kunt pauzeren. Doe dat nooit op eigen initiatief tijdens een zwangerschap of kinderwens.

Bij Bloodworks laat u foliumzuur bepalen zonder verwijzing, bij een van de ruim 800 aangesloten priklocaties in heel Nederland. Wilt u breder kijken, dan meet het pakket Vitamines, mineralen en elektrolyten negen waarden in één afname, waaronder foliumzuur, vitamine B12, vitamine D en ferritine.