Veel dorst en vaak plassen: uw bloedsuiker laten controleren

Waarom veel dorst en vaak plassen samen opvallen

Een bloedsuiker die structureel te hoog is, komt op een gegeven moment via de nieren in de urine terecht. Glucose trekt water aan, dus wie suiker uitplast, verliest daarbij ook extra vocht. U merkt dat aan grotere plassen, vaker naar het toilet moeten en wakker worden in de nacht.

Het lichaam probeert dat vochtverlies te compenseren met dorst, en zo ontstaat de cirkel die veel mensen herkennen: veel drinken, veel plassen, en tóch een droge mond houden. Omdat het geleidelijk gaat, wordt het vaak pas opgemerkt als iemand anders erover begint.

Regelmatig lopen er andere klachten mee:

• aanhoudende vermoeidheid
• wazig zien dat per dag wisselt
• afvallen zonder dat u dat probeert
• jeuk of terugkerende schimmelinfecties
• wondjes die trager genezen dan u gewend bent

Tegelijk is deze combinatie niet bewijzend. Vaak plassen kan ook komen door een blaasontsteking, een vergrote prostaat, plastabletten, veel koffie of thee, of simpelweg de gewoonte om veel te drinken. Een bloedtest is de enige manier om uw bloedsuiker als oorzaak aan te tonen of juist buiten beeld te zetten.

Glucose of HbA1c: wat meet wat?

Een nuchtere glucose meet hoeveel suiker er op dat moment in uw bloed zit, na een periode zonder eten. Het is een momentopname, en die beweegt mee met wat u de avond ervoor at, hoe u sliep, of u ziek bent en hoeveel spanning u had.

Precies daarom vraagt het laboratorium u nuchter te komen: zonder die afspraak zijn uitslagen onderling niet goed te vergelijken. Water drinken mag wel, en dat is verstandig ook, want een goed gevulde ader maakt de afname eenvoudiger.

HbA1c kijkt veel verder terug. Suiker in het bloed hecht zich langzaam aan hemoglobine, het eiwit in uw rode bloedcellen. Omdat rode bloedcellen ongeveer twee tot drie maanden meegaan, is HbA1c een maat voor het gemiddelde niveau over die periode.

Eén dag stevig eten verschuift dat niet, en u hoeft er niet nuchter voor te komen. Het nadeel van een gemiddelde is dat u de schommelingen door de dag heen niet terugziet, en dat het traag reageert: een verandering in uw leefstijl is pas na maanden zichtbaar.

Prediabetes: het gebied waarin nog veel te winnen valt

Tussen een gezonde bloedsuiker en diabetes type 2 ligt een tussengebied dat prediabetes wordt genoemd. De bloedsuiker is dan structureel hoger dan gewenst, zonder dat aan de criteria voor diabetes wordt voldaan. Het lastige is dat deze fase meestal geen klachten geeft.

Dorst en vaak plassen komen doorgaans pas als de waarden verder oplopen, dus wie op klachten wacht, is vaak al een stap verder. Veel mensen ontdekken het bij toeval, bijvoorbeeld bij een keuring of een controle om een andere reden.

Juist die stille fase is het waard om te kennen, want dit is de periode waarin leefstijl het meeste effect heeft en waarin een deel van de mensen de ontwikkeling naar diabetes type 2 kan vertragen of voorkomen.

Wie loopt meer risico?

Het risico op een verstoorde bloedsuikerregulatie is groter bij:

• diabetes type 2 in de familie
• overgewicht, en vooral vet rond de buik
• weinig beweging
• het ouder worden
• zwangerschapsdiabetes in het verleden of polycysteus ovariumsyndroom
• een hoge bloeddruk of een ongunstig cholesterolprofiel
• een Hindoestaanse, Zuid-Aziatische, Turkse, Marokkaanse of Afro-Caribische achtergrond, soms al op jongere leeftijd
• langdurig gebruik van bepaalde medicatie, bijvoorbeeld corticosteroïden

Herkent u meerdere punten, dan is periodiek meten zinvoller dan afwachten tot er klachten ontstaan.

Wat leefstijl doet, en wat het niet doet

Bewegen is een van de weinige maatregelen met een direct meetbaar effect: spieren nemen na inspanning suiker op zonder dat daar veel insuline voor nodig is. Een wandeling van een half uur na de warme maaltijd houden de meeste mensen makkelijker vol dan een streng dieet.

Daarnaast helpt het om suikerhoudende dranken te vervangen, meer vezels te eten en aandacht te geven aan uw slaap, omdat slaaptekort de bloedsuikerregulatie ongunstig beïnvloedt.

Wat leefstijl niet doet, is alles oplossen. Bij diabetes type 1 is insuline noodzakelijk en is leefstijl geen alternatief. Ook bij type 2 komt er een moment waarop medicatie nodig is, en dat is geen persoonlijk falen. Gebruikt u al medicijnen, pas die dan nooit zelf aan op basis van een bloeduitslag.

Wanneer bloedonderzoek niet het antwoord is

Er zijn situaties waarin u niet op een uitslag moet wachten. Neem dezelfde dag contact op met uw huisarts of de huisartsenpost bij:

• extreme dorst met snel gewichtsverlies
• misselijkheid, braken of buikpijn
• een diepe of snelle ademhaling
• sufheid of verwardheid

Dat beeld kan wijzen op een ernstig ontregelde bloedsuiker en hoort dezelfde dag beoordeeld te worden. Ook bij kinderen, tieners en jongvolwassenen bij wie de klachten in enkele weken ontstaan, hoort de huisarts erbij, want diabetes type 1 kan snel verlopen.

En speelt alleen vaak plassen, zonder dorst en zonder andere klachten, dan ligt de oorzaak vaker in blaas of prostaat dan in uw bloedsuiker. Een normale bloedsuikeruitslag sluit die oorzaken niet uit, dus laat plasklachten los daarvan beoordelen.

Uw bloedsuiker laten meten bij Bloodworks

Bij Bloodworks laat u uw bloedsuiker onderzoeken zonder verwijzing, bij een van de ruim 750 aangesloten priklocaties in heel Nederland. Het pakket Bloedsuikers combineert een nuchtere glucose met HbA1c, zodat u zowel het moment als het gemiddelde van de afgelopen maanden in beeld heeft.

Elke uitslag wordt beoordeeld door een arts en komt bij u binnen als persoonlijk PDF-rapport, doorgaans binnen 2 werkdagen. Daarin staat wat uw waarden betekenen in uw situatie en of contact met uw huisarts verstandig is. Wilt u breder kijken, bijvoorbeeld omdat ook uw cholesterol aandacht verdient, dan kunt u dat in dezelfde afname meenemen.